تبلیغات
آفتابگردون - عقلانیت


آفتابگردون

بشر ، یک بودن است و انسان ، یک شدن؛ در مسیر شدن باید همیشه رو به سوی آفتابِ حقیقت داشت.

پیش نوشت : هرگاه صحبت از تفاوت های زن و مرد می شود یکی از اصلی ترین مواردی که عنوان می شود و در اغلب موارد منجر به بحث های جدی می گردد ،  مساله عقلانیت است ؛ تحت این عنوان که مرد عقلانی تر است و زن عاطفی تر .  با این استدلال که چون زن نماد عاطفه و احساس است و احساسات یکی از موانع تعقل به شمار می رود لذا زن عقلانیت کمتری دارد . به جرأت می توانم بگویم این یکی از اصلی ترین ستم هایی است که در حق زنان به اسم دین و به اسم آموزه های اسلامی روا شده است که نتایج اسف باری بر تلقی زنان از خود و تلقی جامعه از زنان داشته است .چرا  همه مکاتب متفق القول اند که ویژگی خاص انسان که او را سایر موجودات متمایز می کند قدرت عقل اوست و قاعدتا قابل انکار نیست که کم تر بودن عقلانیت ، یک نقص به شمار می رود. یکی از نتایج ترویج چنین باوری این است که گروهی از زنان برای دور کردن این نقیصه ، به سرکوب عواطف و احساسات خود پرداخته اند و گروهی دیگر به خود باورانده اند که این مساله ویژگی تخلف ناپذیر و ذاتی آن هاست و اگر می خواهند عواطف و احساسات زنانه برخوردار باشند باید این نقص را قبول کنند . استدلال های زیادی برای توجیه این مساله عنوان شده است مثل بحث عقل عملی و نظری یا مهم نبودن این نقیصه به دلیل اهمیت بالای نقش های اختصاصی زن در خانواده . اما به این توجیهات خدشه های زیادی وارد است که  بسیار مفصل و در خور تامل است و اصولا این ادعا اشکالات مبنایی بسیاری دارد که مهترین آن ها تعریفی است که برای عقلانیت در نظر گرفته می شود و همچنین در تقابل قرار دادن عاطفه و تعقل. در نظر دارم در سلسله پست هایی به صورت ویژه به ابعادمختلف نادرستی این ادعا بپردارم .

و اما ؛ منشأ اصلی این تفکر احادیثی  است که در این خصوص به ائمه معصوم و بطور خاص به امام علی(ع) نسبت داده شده است. در بررسی این احادیث به تناقض هایی جدی بر می خوریم که برخی آنقدر مسلم اند که گاهی به نظرم می رسد شاید توسط عده ای تعمدا نادیده گرفته می شوند به گونه ای که یک عزم جدی لازم است تا این جمود و لجاجت در بیان چنین احادیثی را از ذهن عده ای مقدس مآب پاک کرد. در این جا به بررسی سند احادیث مذکور می پردازم و سایر تناقضات را در پست های بعدی مورد بررسی قرار خواهم داد.

زمانی در جمعی یکی از خانم های عالمه حوزه علمیه قم در خصوص شبهات مسائل زنان صحبت می کردند و وقتی به این شبهه رسیدند که چرا حضرت علی (ع در خصوص عقل زنان در نهج البلاغه  اینچنین سخن گفته اند ، اولین پاسخ ایشان ضعیف بودن سندیت این احادیث بود که در کنار سایر دلایل به طور کلی این انتساب را نفی کردند. این مساله جدا من را به فکر واداشت که سند این احادیث را بررسی کنم که اخیرا در کتاب "جستاری در هستی شناسی زن"1 به این موضوع برخوردم که بخشی از استدلال های این کتاب در رد این انتساب را در این جا می آورم :

««به نظر می رسد منشأ اصلی بحث تفاوت ادراکی زن و مرد به روایاتی باز می گردد که در آن ها به این تفاوت تصریح یا اشاره شده است . به بیان نمونه ای از آن ها می پردازیم . نقل شده که امیرمومنان علی (ع) در جنگ صفین به سپاهیان خود فرمود :« زنهار که زنان را -هر چندناموستان را دشنام دادند و به رهبرتان جسارت کردند- بیازارید و برانگیزید ! که آن ها در تمام نیروهای بدنی و روانی و عقلانی کم توان اند» . مطلب پیش گفته با تعبیرهای مشابه در کلمات دیگر نیز آمده است . روایات مربوط باید از جهت «سند و دلالت» بررسی شوند .

بررسی سند

1-      این روایات ، سند قابل اعتمادی ندارند . در بین راویان ، معمولا یک یا چند نفر وجود دارند که یا شناخته شده نیستند یا کارشناسان علم رجال از غیر قابل اعتماد بودن آن ها خبر داده اند .

2-      با فرض صحت سند برخی از روایات ، این روایات از حد خبر واحد تجاوز نمی کنند وهمان طور که در علم اصول گفته شده است ، اخبار آحاد فقط در موضوع احکام فرعی (فقه ) یا حداکثر در حوادث تاریخی ، قابل استناد و احتجاح می باشند ؛ بنابراین مباحث مربوط به آفرینش و از جمله این بحث به طور مستقل و بدون مویدی از قرآن با دلیل عقل ، ارزش نداشته و نمی توان به آن ها اسنتاد کرد. اینکه گفته می شود اگر روایات به طور جداگانه ملاحظه شود ، خدشه پذیر است ؛ اما نقل های متعدد ، موجب تواتر معنوی محتوای آن می شود ، پذیرفتنی نیست ؛ زیرا تواتر معنوی هنگامی فراهم می آید محتوای کلامی در هر طبقه از روایان ، بطور متعدد و با الفاظ گوناگون نقل  شود که روایات مورد نظر چنین نیستند . این روایت ها در طبقه های گوناگون بصورت خبر واحد نقل شده است و تواتر معنوی در مورد آن صدق نمی کند تا قابل استناد باشد . پس انتساب این سخنان به پیشوایان معصوم (ع) ثابت نیست

 

***

پ.ن : ادامه دارد ...

_________________________________________________

1جستاری در هستی شناسی زن ؛ اسدالله جمشیدی، احمد طاهری نیا،غلامعلی عزیزی کیا ،حسن زارع ؛انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)


نوشته شده در سه شنبه 17 بهمن 1391 ساعت 08:16 ب.ظ ... سیده راضیه حسینی | نظرات

__________________________________

قالب وبلاگ :